Ní oṣù kẹjọ, àwọn onímọ̀ nípa kẹ́míkà kéde pé wọ́n lè ṣe ohun tí ó ti dà bí ohun tí kò ṣeé ṣe fún ìgbà pípẹ́: pípa àwọn ohun ìdọ̀tí onígbà pípẹ́ tí ó pẹ́ jùlọ run lábẹ́ àwọn ipò díẹ̀. Àwọn ohun èlò Per- àti polyfluoroalkyl (PFAS), tí a sábà máa ń pè ní kẹ́míkà títí láé, ń kórajọ sínú àyíká àti ara wa ní ìwọ̀n tí ó bani lẹ́rù. Àìlágbára wọn, tí ó fìdí múlẹ̀ nínú ìsopọ̀ carbon-fluorine tí ó ṣòro láti fọ́, mú kí PFAS wúlò gan-an gẹ́gẹ́ bí àwọn ìbòrí tí kò lè lẹ̀ mọ́ àti àwọn fọ́ọ̀mù tí ń pa iná, ṣùgbọ́n ó túmọ̀ sí pé àwọn kẹ́míkà náà ń bá a lọ fún ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún. Àwọn kan lára àwọn ẹgbẹ́ ńlá yìí ni a mọ̀ sí olóró.
Ẹgbẹ́ náà, tí William Dichtel, onímọ̀ nípa kẹ́míkà ní Yunifásítì Northwestern àti akẹ́kọ̀ọ́ tó ti gboyè jáde nígbà náà, ṣe olórí wọn, rí àìlera nínú perfluoroalkyl carboxylic acids àti GenX kẹ́míkà, èyí tó jẹ́ ara ẹgbẹ́ PFAS mìíràn. Gbígbóná àwọn èròjà inú èròjà tí ó ń mú kí èròjà carboxylic acid wà lára àwọn kẹ́míkà náà; fífi sodium hydroxide kún un ló ń ṣe ìyókù iṣẹ́ náà, ó sì fi àwọn ion fluoride àti àwọn molecule organic tí kò ní ìṣòro sílẹ̀. Fífọ́ ìdè C–F tó lágbára gan-an yìí lè wáyé ní 120 °C lásán (Science 2022, DOI: 10.1126/science.abm8868). Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì nírètí láti dán ọ̀nà náà wò lòdì sí àwọn irú PFAS mìíràn.
Kí iṣẹ́ yìí tó bẹ̀rẹ̀, àwọn ọgbọ́n tó dára jùlọ láti tún PFAS ṣe ni láti dín àwọn èròjà náà kù tàbí kí wọ́n wó wọn lulẹ̀ ní ìwọ̀n otútù gíga gan-an nípa lílo agbára púpọ̀—èyí tí ó lè má tilẹ̀ jẹ́ ohun tó gbéṣẹ́ pátápátá, Jennifer Faust, onímọ̀ kẹ́míkà ní College of Wooster sọ. “Ìdí nìyẹn tí ìlànà ìwọ̀n otútù kékeré yìí fi jẹ́ ohun tó dájú,” ó sọ.
Ọ̀nà ìtúpalẹ̀ tuntun yìí ni a gbà ní pàtàkì ní ìbámu pẹ̀lú àwọn àwárí mìíràn nípa PFAS ní ọdún 2022. Ní oṣù kẹjọ, àwọn olùwádìí ní Yunifásítì Stockholm tí Ian Cousins ṣe olórí ròyìn pé omi òjò kárí ayé ní ìwọ̀n perfluorooctanoic acid (PFOA) tí ó kọjá ìpele ìmọ̀ràn ti US Environ Protection Agency fún kẹ́míkà yẹn nínú omi mímu (Environ. Sci. Technol. 2022, DOI: 10.1021/acs.est.2c02765). Ìwádìí náà rí i pé àwọn PFAS mìíràn pọ̀ sí i nínú omi òjò pẹ̀lú.
“PFOA àti PFOS [perfluorooctanesulfonic acid] ti kúrò ní ìṣẹ̀dá fún ọ̀pọ̀ ọdún, nítorí náà ó fi hàn bí wọ́n ṣe ń pẹ́ tó,” Faust sọ. “Mi ò rò pé yóò pọ̀ tó báyìí.” Ó ní iṣẹ́ Cousins, “ni òkodoro òkìtì yìnyín.” Faust ti rí àwọn irú PFAS tuntun—àwọn tí EPA kò máa ń ṣe àbójútó déédéé—nínú omi òjò US ní ìwọ̀n gíga ju àwọn èròjà àtẹ̀yìnwá wọ̀nyí lọ (Environ. Sci.: Processes Impacts 2022, DOI: 10.1039/d2em00349j).
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kejìlá-19-2022